W skrócie
- Okrywamy tylko to, co naprawdę tego potrzebuje: róże, hortensje ogrodowe, młode i świeżo posadzone rośliny, wrażliwe gatunki oraz rośliny w donicach.
- Okrycia zakładamy dopiero po pierwszych przymrozkach, gdy pędy zdrewnieją, a rośliny wejdą w stan spoczynku – zbyt wczesne okrycie sprzyja zaparzeniu i gniciu.
- Najlepsze materiały to biała agrowłóknina zimowa, stroisz, kopczyk z ziemi lub kory i maty z juty, słomy albo kokosu. Szczelnej folii nie używamy.
- W Trójmieście groźniejszy od samego mrozu bywa wiatr od Zatoki, zimowe słońce i sól – dlatego równie ważne jak okrycie są osłony od wiatru i podlanie roślin zimozielonych przed zamarznięciem gruntu.
- Okrycia zdejmujemy stopniowo wczesną wiosną, w pochmurny dzień, gdy minie ryzyko silnych mrozów.
Wolisz, żeby ktoś przygotował ogród do zimy za Ciebie? Zobacz pielęgnację ogrodów w Gdyni i Trójmieście.
Okrywanie roślin na zimę to jedna z tych prac, przy których łatwo przesadzić w obie strony. Jedni „pakują” cały ogród w folię już w październiku, inni nie okrywają niczego i wiosną liczą przemarznięte róże. W Trójmieście sprawa jest jeszcze ciekawsza: zimy są tu zwykle łagodniejsze niż w głębi kraju, z częstymi odwilżami, za to wiatr od morza, zimowe słońce i sól potrafią zaszkodzić roślinom bardziej niż sam mróz. Poniżej opisujemy, które rośliny okrywać, kiedy to zrobić, czym je zabezpieczyć i jakich błędów unikać.
Czy w Trójmieście trzeba okrywać rośliny na zimę?
Nie wszystkie. Większość drzew, krzewów i bylin dobrze dobranych do polskiego klimatu zimuje bez żadnego okrycia – dotyczy to m.in. dorosłych iglaków, rodzimych krzewów liściastych, większości traw ozdobnych i bylin zimotrwałych. Okrycia potrzebują przede wszystkim:
- rośliny wrażliwe na mróz – róże wielkokwiatowe, pienne i pnące, hortensje ogrodowe, powojniki wielkokwiatowe;
- rośliny młode i świeżo posadzone – szczególnie te sadzone jesienią, które nie zdążyły się dobrze ukorzenić;
- rośliny zimozielone liściaste – różaneczniki, laurowiśnie czy ostrokrzewy, które zimą cierpią głównie od słońca i wiatru;
- rośliny w donicach – ich korzenie przemarzają znacznie szybciej niż w gruncie.
W naszym klimacie ważne jest też to, gdzie leży ogród. Działka na otwartej przestrzeni w Kosakowie, Rumi czy na wzgórzach Gdyni jest bardziej narażona na wiatr niż osłonięty ogród w Sopocie wśród starych drzew. Z kolei w ogrodach położonych blisko brzegu, np. w Orłowie czy Jelitkowie, dochodzi słona mgła znad Zatoki. Ogólna zasada brzmi: im bardziej odsłonięte stanowisko, tym ważniejsza jest osłona od wiatru – nawet dla roślin, które sam mróz znoszą dobrze.
Kiedy okrywać rośliny na zimę?
Najczęstszy błąd to pośpiech. Rośliny okrywamy dopiero po pierwszych przymrozkach, gdy pędy zdrewnieją, a rośliny wejdą w stan spoczynku. Krótki przymrozek hartuje rośliny – okrycie założone w ciepłe, wilgotne dni sprzyja zaparzeniu, pleśni i gniciu pędów. W Trójmieście jesień często się przeciąga, dlatego właściwy moment wypada zwykle później niż w centralnej czy wschodniej Polsce. Zamiast trzymać się sztywnej daty, lepiej obserwować prognozę pogody.
W praktyce można to rozłożyć na etapy:
- przed przymrozkami – podlewamy rośliny zimozielone, rozkładamy ściółkę, wbijamy paliki i przygotowujemy stelaże pod okrycia, przenosimy wrażliwe rośliny z donic do chłodnego, jasnego pomieszczenia;
- po pierwszych przymrozkach – kopczykujemy róże i powojniki, osłaniamy hortensje ogrodowe, owijamy donice, zakładamy osłony od wiatru;
- przy zapowiedzi silnych mrozów – dokładamy drugą warstwę agrowłókniny lub stroiszu na najbardziej wrażliwe rośliny;
- w czasie odwilży – sprawdzamy, czy pod okryciem nie zbiera się wilgoć, i w razie potrzeby lekko je rozluźniamy.
Pełną listę listopadowych prac – od grabienia liści po zabezpieczenie nawadniania – znajdziesz w artykule prace w ogrodzie w listopadzie.
Czym okrywać rośliny na zimę – materiały
Agrowłóknina zimowa
Najbardziej uniwersalny materiał. Wybieramy grubszą, białą agrowłókninę zimową – przepuszcza powietrze i wodę, a jednocześnie ogranicza wychładzanie i wysuszanie przez wiatr. Biały kolor odbija promienie słońca, dzięki czemu pod okryciem w słoneczne zimowe dni nie robi się zbyt ciepło. Agrowłókniną owijamy luźno korony róż piennych, hortensje, młode krzewy i rośliny zimozielone. Na wietrznych działkach trzeba ją solidnie przymocować sznurkiem lub szpilkami do agrowłókniny – w Trójmieście luźno narzucona tkanina potrafi zniknąć po pierwszej wichurze.
Kopczykowanie
Kopczyk to usypany wokół podstawy rośliny stożek z ziemi, kompostu lub kory o wysokości ok. 15–20 cm. Chroni najważniejszą część rośliny – podstawę pędów i miejsce szczepienia u róż. Nawet jeśli wyższe partie pędów przemarzną, roślina odbije wiosną od dołu. Ziemię do kopczyka bierzemy z innego miejsca ogrodu, a nie spod samej rośliny, żeby nie odsłaniać korzeni.
Stroisz
Stroisz, czyli gałązki drzew iglastych, np. świerku lub jodły, układamy na kopczykach i wokół podstawy roślin. Dobrze przepuszcza powietrze, łagodzi wahania temperatury, zatrzymuje śnieg, który dodatkowo izoluje, i osłania od wiatru. Najlepiej wykorzystać gałęzie z przycinania iglaków we własnym ogrodzie albo kupić je z legalnego źródła.
Maty z juty, słomy i kokosu
Maty sprawdzają się do owijania donic i do budowy osłon od wiatru. Rozpięte na palikach od strony najsilniejszych wiatrów chronią młode iglaki i rośliny zimozielone przed przesuszaniem, a przy ulicy – przed rozbryzgami wody z solą. Dekoracyjną wersją takiej osłony jest chochoł ze słomy.
Ściółka z kory, liści i kompostu
Warstwa ściółki o grubości co najmniej 5 cm ogranicza przemarzanie korzeni i parowanie wody z gleby. Na rabatach z bylinami można zostawić zdrowe liście z drzew – to naturalne okrycie. Przy pniach drzew i krzewów zostawiamy wolny pierścień, żeby kora nie przylegała do pnia.
Czego nie używać
Szczelna folia, worki foliowe, plandeki i czarne plastikowe kaptury nie przepuszczają powietrza. W słoneczny dzień pod taką osłoną szybko robi się ciepło, roślina zaczyna się „budzić”, a w nocy przemarza. Pod folią zbiera się też wilgoć, co sprzyja pleśni i gniciu.

Jakie rośliny okrywać i jak – tabela
| Roślina | Czy okrywać? | Jak zabezpieczyć |
|---|---|---|
| Róże wielkokwiatowe i rabatowe | Tak | Kopczyk 15–20 cm z ziemi lub kory, na wierzch stroisz |
| Róże pienne | Tak | Korona i miejsce szczepienia owinięte agrowłókniną, młode okazy można przygiąć do ziemi i przykryć |
| Róże pnące | Tak | Kopczyk przy podstawie, pędy na podporze osłonięte agrowłókniną lub stroiszem |
| Hortensje ogrodowe | Tak | Kopczyk przy podstawie i agrowłóknina na pędy z pąkami kwiatowymi |
| Hortensje bukietowe | Zwykle nie | Dorosłe krzewy zimują bez okrycia, młode – ściółka przy podstawie |
| Powojniki wielkokwiatowe | Tak | Kopczyk przy podstawie, dolne pędy osłonięte stroiszem |
| Różaneczniki, laurowiśnie, ostrokrzewy | Osłona od słońca i wiatru | Podlanie przed zamarznięciem gruntu, ściółka, agrowłóknina lub mata od strony południowej i od wiatru |
| Młode iglaki | Osłona od wiatru | Podlanie, ściółka, mata jutowa od strony wiatru; kolumnowe odmiany luźno związane sznurkiem przed śniegiem |
| Trawy ozdobne | Zwykle nie | Kępy zostawiamy na zimę nieprzycięte, wysokie trawy można luźno związać |
| Lawenda | Młode rośliny | Stroisz przy podstawie, bez cięcia jesienią |
| Rośliny w donicach | Tak | Donica owinięta matą, podkładki pod dnem, miejsce przy ścianie domu |
| Dorosłe drzewa, krzewy rodzime, trawnik | Nie | Wystarczy ściółka i podlanie w suchą jesień |
Róże, hortensje i powojniki – jak je okryć
Róże
U róż najważniejsze jest miejsce szczepienia – zgrubienie u podstawy pędów, z którego wyrastają pędy szlachetnej odmiany. Róże rabatowe i wielkokwiatowe kopczykujemy na wysokość ok. 15–20 cm, a na kopczyk kładziemy stroisz. Jesienią nie przycinamy ich mocno – główne cięcie zostawiamy na wiosnę, a teraz usuwamy tylko pędy chore i połamane. Róże pienne mają miejsce szczepienia pod koroną, więc to koronę owijamy agrowłókniną, a pień możemy dodatkowo osłonić matą. Róże pnące kopczykujemy przy podstawie, a pędy na podporze osłaniamy stroiszem lub agrowłókniną.
Hortensje
Hortensje ogrodowe (wielkolistne) zawiązują pąki kwiatowe już jesienią, na końcach zeszłorocznych pędów. Jeśli te pąki przemarzną, latem krzew wypuści liście, ale nie zakwitnie. Dlatego podstawę kopczykujemy, a pędy osłaniamy agrowłókniną. Hortensje bukietowe i krzewiaste kwitną na pędach tegorocznych i dorosłe okazy zimują w Trójmieście bez okrycia. Cięcie i okrywanie każdego z tych gatunków krok po kroku opisujemy w poradniku jak przyciąć i okryć hortensje.
Powojniki
Powojniki wielkokwiatowe zabezpieczamy kopczykiem przy podstawie i stroiszem na dolnych pędach. Najważniejsza jest podstawa rośliny – nawet jeśli górne pędy zmarzną, powojnik odbije wiosną.
Rośliny zimozielone – nie tylko mróz, ale też słońce i wiatr
Różaneczniki, laurowiśnie, ostrokrzewy, bukszpany czy młode iglaki zimą wciąż odparowują wodę przez liście i igły. Gdy grunt jest zamarznięty, a świeci słońce i wieje wiatr, korzenie nie są w stanie uzupełnić strat. Roślina zaczyna wtedy zasychać, choć mróz wcale nie był silny. Brązowe liście i igły na wiosnę to bardzo często efekt właśnie takiego przesuszenia.
Dlatego rośliny zimozielone przed zimą obficie podlewamy, aż grunt zamarznie, i ściółkujemy. Najbardziej wrażliwe osłaniamy agrowłókniną lub matą od strony południowej i od strony wiatru – nie po to, żeby je ogrzać, ale żeby ograniczyć słońce i wiatr. Kolumnowe iglaki warto luźno związać sznurkiem, żeby mokry śnieg nie rozginał i nie łamał pędów.

Rośliny w donicach na tarasie i balkonie
W donicy korzenie mają nad sobą tylko kilka centymetrów podłoża i ścianki naczynia, więc przemarzają dużo szybciej niż w gruncie. Rośliny zimotrwałe, które zostają na zewnątrz, zabezpieczamy tak:
- donicę owijamy matą z juty, kokosu lub słomy albo kilkoma warstwami agrowłókniny;
- pod dno podkładamy styropian, deskę lub podkładki, żeby donica nie stała bezpośrednio na zimnych płytach;
- donice przestawiamy pod ścianę domu, w miejsce osłonięte od wiatru;
- w suche dni bez mrozu sprawdzamy podłoże i podlewamy, jeśli jest przesuszone – szczególnie u roślin zimozielonych;
- pilnujemy, żeby woda nie stała w podstawkach – zamarznięta może rozsadzić donicę i uszkodzić korzenie.
Rośliny z cieplejszych stref klimatycznych, jak figowiec czy oliwka w donicy, przenosimy na zimę do jasnego, chłodnego pomieszczenia, w którym nie ma mrozu. Jeśli dopiero planujesz donicę, która wygląda dobrze także zimą, zobacz nasz projekt donicy z roślinami zimozielonymi.

Ogród nad morzem – wiatr i sól
W Gdyni, Sopocie i Gdańsku zimą często wieje silny, wilgotny wiatr od Zatoki. Przesusza on pędy i liście, zrywa źle przymocowane okrycia, a w ogrodach blisko brzegu niesie ze sobą słoną mgłę. Dla roślin w takich miejscach osłona od wiatru w ogrodzie bywa ważniejsza niż samo okrycie przed mrozem:
- młode rośliny na odsłoniętych stanowiskach osłaniamy matą rozpiętą na palikach od strony najsilniejszych wiatrów;
- agrowłókninę mocujemy sznurkiem i szpilkami, a nie tylko narzucamy na roślinę;
- świeżo posadzone drzewa stabilizujemy palikami – o sadzeniu i palikowaniu piszemy w artykule o jesiennym sadzeniu drzew i krzewów;
- rabaty przy ulicach i chodnikach posypywanych solą osłaniamy od strony jezdni matą lub agrowłókniną, a wiosną obficie podlewamy, żeby wypłukać sól z gleby.
Najskuteczniejszym zabezpieczeniem jest jednak dobór roślin, które dobrze znoszą wiatr i sól. Jeśli planujesz nowe nasadzenia na nadmorskiej działce, sprawdź nasz bezpłatny dobór roślin nad morze – możesz w nim wybrać gatunki odporne na wiatr, sól i trudne stanowiska.
Najczęstsze błędy przy okrywaniu roślin
- Za wczesne okrycie. Okrycie założone przed przymrozkami, w ciepłe i wilgotne dni, sprzyja zaparzeniu, pleśni i wybijaniu pędów.
- Szczelna folia. Nie przepuszcza powietrza – pod nią zbiera się wilgoć, a w słońcu robi się za ciepło.
- Zbyt ciasne owijanie. Agrowłókninę zakładamy luźno, najlepiej na stelażu, żeby nie łamała pędów i nie przylegała do mokrych liści.
- Brak podlania przed zimą. Rośliny zimozielone, które idą w zimę z przesuszoną bryłą korzeniową, łatwo zasychają.
- Mocne cięcie jesienią. Róż, hortensji ogrodowych i lawendy nie przycinamy mocno przed zimą – świeże rany i młode przyrosty przemarzają.
- Nawożenie azotem. Azot pobudza wzrost miękkich pędów, które nie zdążą zdrewnieć przed mrozem.
- Kopczyk z ziemi spod rośliny. Wykopywanie ziemi tuż przy krzewie odsłania korzenie, które miały być chronione.
- Za późne zdjęcie okrycia. Wiosną pod agrowłókniną szybko robi się ciepło, a rośliny wybijają słabe, jasne pędy.
Kiedy zdjąć okrycie z roślin?
Okrycia zdejmujemy wczesną wiosną, gdy minie ryzyko silnych mrozów, a dni robią się wyraźnie cieplejsze. Najlepiej robić to stopniowo i w pochmurny dzień – rośliny, które całą zimę były osłonięte, łatwo poparzyć ostrym słońcem. Najpierw rozluźniamy i podnosimy agrowłókninę, po kilku dniach zdejmujemy ją całkowicie. Kopczyki przy różach rozgarniamy, gdy ziemia rozmarznie, a stroisz przenosimy na kompost lub wykorzystujemy jako ściółkę pod rośliny lubiące kwaśne podłoże. Na wypadek późnych przymrozków warto mieć agrowłókninę pod ręką do końca wiosny.
O tym, co jeszcze warto zrobić w ogrodzie od grudnia do lutego, piszemy w artykule ogród zimą w Trójmieście – co robić.
Bezpłatna wycena ze zdjęć
Nie masz czasu, żeby przygotować ogród do zimy? Opisz działkę przez formularz kontaktowy, a zdjęcia ogrodu i przybliżony metraż wyślij na kontakt@estegardens.pl lub przez WhatsApp. Najpierw przygotujemy bezpłatną wstępną wycenę pielęgnacji ogrodu, a potem umówimy bezpłatną wizję lokalną. Działamy w Gdyni, Sopocie, Gdańsku, Rumi, Redzie, Wejherowie i Kosakowie.
Najczęstsze pytania o okrywanie roślin na zimę
Kiedy okrywać rośliny na zimę w Trójmieście?
Po pierwszych przymrozkach, gdy rośliny wejdą w stan spoczynku. Nad Zatoką jesień zwykle się przeciąga, więc ten moment wypada później niż w głębi kraju. Lepiej kierować się prognozą pogody niż sztywną datą.
Czym okryć rośliny na zimę, jeśli nie folią?
Białą agrowłókniną zimową, stroiszem, kopczykiem z ziemi, kompostu lub kory oraz matami z juty, słomy albo kokosu. Wszystkie te materiały przepuszczają powietrze, więc pod okryciem nie zbiera się wilgoć.
Czy trzeba okrywać tuje i inne iglaki?
Dorosłych iglaków zwykle nie okrywamy. Młode i świeżo posadzone warto podlać przed zamarznięciem gruntu, wyściółkować i osłonić matą od strony wiatru i słońca. Kolumnowe odmiany dobrze jest luźno związać, żeby śnieg nie rozginał pędów.
Czy okrywać trawy ozdobne?
Większość traw ozdobnych zimuje bez okrycia. Kęp nie przycinamy jesienią – suche źdźbła chronią środek rośliny przed wilgocią i mrozem, a wysokie trawy można luźno związać. Więcej o tym, jak pielęgnować trawy ozdobne zimą, piszemy w osobnym poradniku.
Jak zabezpieczyć rośliny w donicach na zimę?
Donicę owiń matą lub agrowłókniną, podłóż pod nią styropian albo deskę i przestaw ją pod ścianę domu, w miejsce osłonięte od wiatru. Rośliny nieodporne na mróz przenieś do jasnego, chłodnego pomieszczenia.
Kiedy zdjąć agrowłókninę z roślin?
Wczesną wiosną, gdy minie ryzyko silnych mrozów. Okrycie zdejmuj stopniowo, w pochmurny dzień, a agrowłókninę zachowaj na wypadek późnych przymrozków.
