Działka ze spadkiem to w Gdańsku żadna rzadkość. W wyżej położonych dzielnicach, takich jak Jasień czy Morena, wiele domów stoi wyżej niż reszta ogrodu. Właściciele często słyszą, że „ze skarpą nic się nie zrobi”. My uważamy odwrotnie: dobrze zaprojektowany ogród na skarpie bywa ciekawszy niż ogród na płaskim terenie, bo różnica wysokości sama buduje kompozycję.
Pokazujemy nasz najnowszy projekt koncepcyjny: ogród przydomowy o powierzchni około 800 m² w Gdańsku-Jasieniu, na działce, która wyraźnie opada od domu w dół. Wszystkie ilustracje to wizualizacje 3D z projektu – ogród jest na etapie koncepcji, nie realizacji. Na jego przykładzie wyjaśniamy, jak zagospodarować skarpę za domem i o czym pamiętać, projektując ogród na działce ze spadkiem.
Działka ze spadkiem – z czym przyszli do nas właściciele
Dom stoi na najwyższej części działki. Za nim teren schodzi w dół wyraźną skarpą, a dopiero niżej robi się płasko. Taki układ rodzi kilka typowych problemów:
- z tarasu nie da się wygodnie zejść do ogrodu,
- skarpa bez roślin jest narażona na spływ wody i osuwanie ziemi po ulewach,
- trawnik na stromym fragmencie trudno kosić,
- ogród „rozpada się” na górę i dół, które nie mają ze sobą nic wspólnego.
Zadanie projektowe brzmiało więc: zamienić spadek w atut i połączyć dwa poziomy tak, żeby z każdej części ogrodu chciało się korzystać.
Jak zagospodarować skarpę za domem – koncepcja w skrócie
Projekt dzieli ogród na trzy wyraźne części:
- Górny poziom – taras przy domu ze strefą jadalnianą, grillem oraz strefą jacuzzi pod pergolą.
- Skarpa – szerokie schody z poręczą, skalniak z dużymi głazami i murek oporowy z kamienia.
- Dolny poziom – duży trawnik, ścieżka z kamiennych płyt i okrągłe miejsce na palenisko.
Do tego dochodzą praktyczne strefy przy bokach domu: przestrzeń na kosze na śmieci, drewutnia, kompostownik i domek dla kotów.
Górny poziom: taras ze strefą jacuzzi i pergolą
Na płaskiej części przy domu zaplanowaliśmy duży taras z jasnych, wielkoformatowych płyt (w projekcie: płyta tarasowa Zoya Stark White). Jasna nawierzchnia optycznie powiększa taras i dobrze kontrastuje z ceglanym cokołem domu. Jest tu miejsce na stół jadalniany i grill, a obok strefa jacuzzi z pergolą.
Taras pełni na działce ze spadkiem jeszcze jedną funkcję: jest punktem widokowym. Z góry widać cały ogród, łącznie z trawnikiem i paleniskiem, więc kompozycję dolnej części projektowaliśmy także „pod widok z tarasu”.
Przy domu kwitną lawendy i trawy ozdobne, a wzdłuż ścieżek wokół budynku zaprojektowaliśmy nawierzchnię z kostki (Semmelrock Bellano Antico), która prowadzi do części gospodarczej.
Schody w ogrodzie na skarpie
Najważniejszy element tego projektu to zejście z tarasu na trawnik. Zamiast wąskiej ścieżki zaplanowaliśmy szerokie schody z antracytowych stopni betonowych (w projekcie: Semmelrock Livello Uni lub Libet Maxima w kolorze antracytu) z czarną metalową poręczą.
Dlaczego tak?
- Szerokość – po szerokich schodach wygodnie schodzi się z tacą czy z dzieckiem za rękę, a same schody stają się elementem kompozycji, a nie tylko przejściem.
- Poręcz – na skarpie to kwestia bezpieczeństwa, szczególnie zimą i po deszczu.
- Ciemny kolor – antracyt nie konkuruje z roślinami i nie pokazuje tak szybko zabrudzeń jak jasny beton.
U podnóża schodów zaczyna się ścieżka z nieregularnych płyt kamiennych układanych w trawniku. Prowadzi przez dolny ogród aż do paleniska i nie dzieli trawnika na pół, jak zrobiłaby to ciągła ścieżka.
Skalniak na skarpie i murek oporowy
Sama skarpa po obu stronach schodów została zaprojektowana jako ogród skalny. Duże głazy rozmieszczone są nieregularnie, tak jakby wyłaniały się z ziemi. Między nimi rosną trawy ozdobne, płożące iglaki, byliny i rośliny okrywowe. Taki skalniak na skarpie ma dwa zadania: dobrze wygląda przez cały rok i pomaga utrzymać ziemię na miejscu, bo rośliny z czasem tworzą zwarty, ukorzeniony dywan.
U dołu górnego poziomu projekt przewiduje murek oporowy z kamienia z drewnianymi drzwiami. Murek porządkuje różnicę wysokości w miejscu, gdzie skarpa byłaby zbyt stroma na same rośliny, i jednocześnie tworzy ładne tło dla dolnego trawnika.
Dolny poziom: trawnik i miejsce na palenisko
Płaska część ogrodu poniżej skarpy to przestrzeń do biegania, gry i spotkań. Duży trawnik ma ciemne obrzeża, które oddzielają go od rabat i ułatwiają koszenie. W rogu ogrodu zaplanowaliśmy okrągły plac ze żwiru z metalową misą na ogień i pieńkami do siedzenia. Palenisko leży daleko od domu, ale cały czas jest widoczne z tarasu.
Granice działki zamykają żywopłoty i formowane drzewa, które dają prywatność bez wysokiego płotu. Przy palenisku i wzdłuż trawnika zaprojektowaliśmy rabaty z bylinami w odcieniach fioletu i bieli (m.in. szałwie i werbeny) oraz białymi krzewami kwitnącymi. Akcent w trawniku stanowi kwitnące drzewo ozdobne.
Strefy gospodarcze i przedogródek
Ogród ma być też wygodny na co dzień. Dlatego w projekcie znalazło się miejsce na kosze na śmieci, drewutnię, kompostownik i domek dla kotów. Te elementy ukryliśmy przy bokach domu, z dala od tarasu i głównych widoków.
Od strony ulicy projekt obejmuje przedogródek z rabatami pełnymi hortensji i perowskii, posadzonymi wzdłuż ogrodzenia na ceglanych słupkach, które nawiązuje do cegły na elewacji domu.
Ogród na działce ze spadkiem – o czym pamiętać przy projekcie
Każda skarpa jest inna, ale kilka zasad sprawdza się prawie zawsze.
1. Zacznij od pomiaru i wody
Zanim narysujemy pierwszą rabatę, sprawdzamy, jak duży jest spadek i dokąd spływa woda. Woda z dachu, podjazdu czy działki sąsiada potrafi po kilku ulewach podmyć skarpę i zalać dolną część ogrodu. Więcej o tym piszemy w poradniku o odwodnieniu działki.
2. Podziel ogród na poziomy
Na stromej działce najlepiej działa podział na płaskie strefy połączone schodami: taras, skarpa, trawnik. Każdy poziom dostaje swoją funkcję. Podobne rozwiązanie zastosowaliśmy w projekcie ogrodu wielopoziomowego w Chwaszczynie.
3. Zaplanuj wygodne schody
Schody w ogrodzie na skarpie powinny mieć równe stopnie, antypoślizgową nawierzchnię i poręcz. Lepiej, żeby były szersze i łagodniejsze niż strome i wąskie, bo będziesz z nich korzystać codziennie.
4. Murek oporowy tam, gdzie rośliny nie wystarczą
Na łagodnym spadku ziemię utrzymają rośliny. Tam, gdzie spadek jest duży albo potrzebny jest płaski kawałek terenu, potrzebny jest murek oporowy z drenażem za ścianą. Wyższe mury oporowe to już konstrukcja, którą trzeba zaprojektować z uwzględnieniem gruntu i przepisów.
5. Dobierz rośliny na skarpę
Na skarpie sprawdzają się rośliny, które szybko tworzą zwarty dywan i dobrze się ukorzeniają: płożące iglaki, trawy ozdobne, byliny okrywowe i niskie krzewy. Ważne jest też nasłonecznienie – na słonecznej skarpie posadzimy co innego niż na północnej.
6. Pomyśl o podlewaniu
Woda szybciej spływa ze skarpy, niż w nią wsiąka, a rośliny na górze przesychają szybciej niż te na dole. Dlatego w projekcie ogrodu przygotowujemy też projekt nawadniania. Więcej o tym przeczytasz na stronie nawadnianie ogrodów.
Projekt 3D – zobacz ogród, zanim powstanie
Na płaskiej działce łatwo wyobrazić sobie ogród z rysunku 2D. Na skarpie jest trudniej: dopiero w trójwymiarze widać, jak schody łączą poziomy, co będzie widać z tarasu i czy murek nie przytłoczy dolnego ogrodu. Dlatego każdy nasz projekt ogrodu zawiera wizualizację 3D, plan nasadzeń i projekt nawadniania. Na życzenie przygotowujemy też wirtualny spacer 3D, w którym można „przejść” po ogrodzie.
Dla działki o powierzchni 600–1000 m², takiej jak ta w Jasieniu, cena projektu zaczyna się od 6 900 zł brutto. Szczegóły znajdziesz na stronie projektowanie ogrodów w Gdańsku.
Planujesz ogród na wiosnę? Zima to dobry moment, żeby spokojnie przygotować projekt ogrodu na skarpie i wiosną od razu ruszyć z pracami. Napisz do nas lub zadzwoń – porozmawiamy o Twojej działce. Przeczytaj też, kiedy najlepiej zaprojektować ogród.
Najczęstsze pytania o ogród na skarpie
Jak zabezpieczyć skarpę przed osuwaniem się ziemi?
Najpierw trzeba uporządkować wodę: przechwycić ją u góry skarpy i odprowadzić tak, żeby nie płynęła po zboczu. Łagodną skarpę utrzymają gęsto posadzone rośliny okrywowe, a na czas ukorzenienia warto zastosować matę lub siatkę przeciwerozyjną. Przy dużym spadku potrzebny jest murek oporowy albo podział skarpy na tarasy.
Co posadzić na skarpie przy tarasie?
Najlepiej rośliny niskie i gęste, które nie zasłonią widoku z tarasu: trawy ozdobne, płożące iglaki, lawendę i byliny okrywowe. Duże głazy między roślinami nadają skarpie charakter skalniaka i dodatkowo stabilizują grunt.
Jak zrobić schody na skarpie w ogrodzie?
Schody prowadzi się po najwygodniejszej linii zejścia, z równymi stopniami na stabilnej podbudowie. Warto wybrać stopnie betonowe lub kamienne o antypoślizgowej powierzchni i dodać poręcz. Przy dłuższym biegu przydają się spoczniki.
Czy murek oporowy wymaga pozwolenia na budowę?
To zależy od jego wysokości, funkcji i położenia, np. przy granicy działki. Niskie murki w ogrodzie zwykle są częścią zagospodarowania terenu, ale przy wyższym murze oporowym trzeba sprawdzić wymagania w starostwie lub urzędzie miasta i przygotować projekt konstrukcyjny.
Ile kosztuje projekt ogrodu na skarpie?
W Este Gardens cena projektu zależy od powierzchni ogrodu: do 300 m² od 3 900 zł brutto, 300–600 m² od 5 500 zł brutto, 600–1000 m² od 6 900 zł brutto, powyżej 1000 m² od 9 000 zł brutto lub indywidualnie (ceny brutto). W cenie jest wizualizacja 3D, plan nasadzeń i projekt nawadniania.